Uw elektrische auto staat om 18.00 uur aan de laadpaal, maar moet de volgende ochtend weer vol genoeg zijn voor werk, school of een lange rit. Juist dan merkt u het verschil tussen 1 fase en 3 fase laden. Het gaat niet alleen om een technische aansluiting in de meterkast, maar vooral om laadsnelheid, installatiekosten en wat uw auto daadwerkelijk kan verwerken.
Een 3-fase laadpaal klinkt vaak als de vanzelfsprekende keuze, maar is niet voor iedere auto of thuissituatie nodig. Andersom kan een 1-fase lader te beperkt zijn als u veel kilometers rijdt of een auto heeft die 11 kW aankan. Met de juiste combinatie voorkomt u dat u betaalt voor vermogen dat u niet gebruikt - of iedere avond te laat begint met laden.
Wat betekent 1 fase en 3 fase bij laden?
Een fase is een stroomgroep waarmee elektriciteit vanuit uw netaansluiting wordt verdeeld. Bij 1-fase laden gebruikt de auto één fase. Bij 3-fase laden gebruikt hij drie fasen tegelijk. Daardoor kan er meer vermogen naar de auto en wordt de accu sneller opgeladen.
In Nederlandse woningen komt een 1-fase aansluiting van 1 x 35A of 1 x 40A nog voor, vooral in oudere huizen. Veel nieuwere woningen hebben een 3-fase aansluiting, bijvoorbeeld 3 x 25A. Dat is gunstig voor elektrisch koken, een warmtepomp én een laadpaal. Toch zegt een 3-fase meterkast niet automatisch dat uw auto ook op 3 fasen laadt. De ingebouwde lader van de auto bepaalt mede de uitkomst.
Bij wisselstroomladen via een Type 2-kabel zijn dit de vermogens die u het vaakst tegenkomt:
- 1 fase, 16A: maximaal 3,7 kW
- 1 fase, 32A: maximaal 7,4 kW
- 3 fasen, 16A: maximaal 11 kW
- 3 fasen, 32A: maximaal 22 kW
Verschil tussen 1 fase en 3 fase laden in de praktijk
Stel dat uw auto een bruikbare accucapaciteit van 60 kWh heeft en u komt thuis met ongeveer 30 kWh tekort. Met 1 fase en 3,7 kW duurt dat theoretisch ruim acht uur. Met 3 fasen en 11 kW is dezelfde hoeveelheid energie in minder dan drie uur bijgeladen. In de praktijk duurt het iets langer door laadverliezen en omdat het laadvermogen aan het einde van een laadsessie soms afneemt.
Voor een plug-in hybride is 1 fase meestal voldoende. Veel PHEV's laden maximaal met 3,7 kW en kunnen dus geen voordeel halen uit een 11 kW laadpaal. Een vaste laadpaal kan nog steeds prettig zijn vanwege gemak, veiligheid en een vaste kabel, maar de auto blijft op zijn eigen maximum laden.
Bij volledig elektrische auto's is het verschil vaker merkbaar. Een groot deel van de recente EV's kan 11 kW AC-laden. Voor rijders die dagelijks veel kilometers maken, meerdere keren per dag thuis komen of twee auto's willen laden, geeft 3 fasen duidelijk meer ruimte. U hoeft dan niet te plannen rond een hele nacht laden.
Let wel: een auto die maximaal 7,4 kW op 1 fase laadt, wordt niet ineens een 11 kW-auto met een 3-fase laadpaal. Hij gebruikt dan slechts één fase. Een 3-fase laadpunt kan wel een slimme, toekomstgerichte keuze zijn als uw meterkast geschikt is en u later van auto wisselt.
Een rekenvoorbeeld dat helpt kiezen
Rijdt u gemiddeld 50 kilometer per dag, dan verbruikt uw EV grofweg 9 tot 12 kWh extra stroom. Zelfs een 1-fase lader van 3,7 kW vult dat doorgaans in drie tot vier uur aan. Voor wie elke nacht thuislaadt en de auto tot de ochtend kan laten staan, is dat vaak ruim voldoende.
Rijdt u 150 kilometer per dag, of moet de auto tussen afspraken door snel weer inzetbaar zijn? Dan is 11 kW laden een stuk comfortabeler. Ook als u dynamische energietarieven gebruikt en vooral in een kort, voordelig tijdvenster wilt laden, helpt een hoger laadvermogen. U kunt meer energie inkopen op het moment dat de stroomprijs laag is.
Welke aansluiting heeft u thuis nodig?
Voor 1-fase laden heeft u een 1-fase of 3-fase netaansluiting nodig, maar de laadgroep moet natuurlijk passend worden aangelegd. Voor 3-fase laden is een 3-fase netaansluiting noodzakelijk. Kijk in uw meterkast naar de hoofdschakelaar of vraag een installateur om dit te controleren. Daarop staat vaak 1P of 3P, met de bijbehorende ampèrage.
Heeft u nu 1 fase en wilt u naar 3 fasen? Dan moet de netbeheerder de aansluiting verzwaren of wijzigen. Daar komen kosten, wachttijd en soms aanpassingen in de groepenkast bij kijken. Dat is vooral logisch wanneer u ook elektrisch kookt, een warmtepomp heeft of binnenkort verwacht. Alleen voor een plug-in hybride die 3,7 kW laadt, is zo'n wijziging meestal niet de voordeligste route.
Bij een 3 x 25A-aansluiting is 11 kW laden vaak de praktische standaard. Een 22 kW-laadpaal vraagt 3 x 32A en past dus niet zomaar op deze veelvoorkomende huisaansluiting. Bovendien kunnen relatief weinig auto's thuis daadwerkelijk 22 kW AC-laden. Een 22 kW-paal kan wel interessant zijn bij een zwaardere aansluiting, zakelijk gebruik of als u bewust vooruit wilt plannen.
Waarom load balancing vaak belangrijker is dan extra kW
Een laadpaal trekt langdurig veel vermogen. Tegelijkertijd kunnen de oven, inductiekookplaat, warmtepomp en wasdroger aanstaan. Zonder slimme regeling kan de hoofdzekering dan overbelast raken.
Load balancing meet het actuele stroomverbruik in huis en verlaagt tijdelijk het laadvermogen wanneer dat nodig is. Zodra er weer capaciteit vrij is, laad uw auto automatisch sneller verder. Zo kunt u een laadpaal veiliger gebruiken zonder steeds zelf te hoeven opletten.
Vooral bij een 1-fase aansluiting is dit waardevol, omdat alle zware verbruikers op dezelfde beschikbare capaciteit leunen. Maar ook bij 3 fasen blijft load balancing een verstandige keuze. Het voorkomt piekbelasting en maakt uw installatie beter geschikt voor het dagelijkse leven thuis.
Kiest u voor zakelijk thuisladen of wilt u laadkosten betrouwbaar verrekenen? Kijk dan ook naar een laadoplossing met MID-meter. Die registreert de geladen kWh nauwkeurig en is handig voor declaraties, administratie en ERE-certificaten.
Zo kiest u de passende laadoplossing
Begin niet bij het hoogste aantal kW, maar bij uw auto. Controleer hoeveel AC-laadvermogen uw specifieke uitvoering aankan. Dezelfde modelnaam kan per bouwjaar, accupakket of uitvoering een andere boordlader hebben. Controleer daarna uw netaansluiting en denk na over uw laadritme: staat de auto elke nacht lang genoeg stil, of moet hij snel weer de weg op?
Een mobiele thuislader is een praktische oplossing als u flexibel wilt laden bij familie, op vakantie of op een tweede locatie. Voor dagelijks laden thuis is een vaste laadpaal vaak comfortabeler. U profiteert van een vaste, veilige installatie, opties zoals load balancing en eventueel appbediening. Heeft u een auto met Type 2-aansluiting, dan kiest u daarbij een passende Type 2-kabel of een laadpaal met vaste kabel.
Twijfelt u tussen 1 fase en 3 fasen? Een 3-fase laadpaal van 11 kW is voor veel EV-rijders een logische keuze wanneer de woning al 3 fasen heeft. De paal kan doorgaans ook een auto bedienen die minder vermogen vraagt, terwijl u voorbereid bent op een volgende EV. Is uw huis 1-fase en rijdt u beperkt of met een plug-in hybride, dan houdt een goede 1-fase oplossing de aanschaf en installatie overzichtelijk.
U hoeft laadtechniek niet ingewikkelder te maken dan nodig. Kies vermogen dat past bij uw auto en uw dag, regel de installatie veilig en voeg load balancing toe als de beschikbare capaciteit daarom vraagt. Dan laadt u thuis betrouwbaar, zonder onnodig hoge kosten - en vertrekt u elke ochtend met precies de actieradius die u nodig heeft.